Amerika’da tahmin edildiğinin üzerinde bir boyuta ulaşarak Avrupa’ya da sıçrayan global kriz artık yeni bir boyuta ulaşmış durumda. Abd yönetiminin hazırlamış olduğu 700 milyar dolarlık finans sektörünü kurtarma paketi Temcilciler Meclisi’nde reddedilmesi ile birlikte krizin etki alanını dahada genişletmesine yol açacağına artık kaçınılmaz bir hal aldı. Öyle ki krizin 1929′da ki Büyük Buhran kadar olumsuz sonuçlar doğuracağı bile konuşuluyor. Kurtarma planı olarak belirtilen 700 milyar dolarlık kredinin Temsilciler Meclisi’nden geçeceğine kesin gözüyle bakılıyordu. Demokrat ve Cumhuriyetçi Partinin önde gelenleri ile anlaşma sağlayan Bush Temsilciler Meclisi’nden planı geçiremedi. Aslında kurtarma plana siyasi bir oyun olarak algılayanlarda vardı. Bush’un başkan adayları ile uzlaşma zirvesinden bir uzlaşmanın sağlandığı, bir sağlanmadığının açıklamalarının gün boyu sürmesi, sonucu merakla bekleyen dünya borsalarının seyrinide bir aşağı bir yukarı çevirmişti.
Kurtarma planının olumlu sonuçlanacağını herkes gibi Fed’de tahmin ediliyordu ve aylardır satacak ortak bulamadığı Abd’nin en büyük tasarruf ve kredi bankası olan Washington Mutual’in varlıklarına el koyarak W.M’nin sonunu hazırladı. Belki de kurtarma planına bu kadar kesin gözle bakılmasaydı Washington Mutual Jp Morgan ile birleşecekti. ( Washington Mutual: Abd tarihinde batan en büyük banka, 119 yıllık )
Finans sektörüne hatta dünyada yaşanan bu krize ilaç gibi gelecek olan bu kurtarma paketine ise Abd’de bir çok kişi karşı çıkıyordu. Bu karşı çıkışın en büyük sebebi emlak krizinin sebebi olan kuruluşlara aktarılacak paranın Abd’li vergi mükelleflerinden karşılanıcak olmasıydı. Planın mükelleflere yaklaşık 2000 dolarlık ek yük getireceği belirtiliyordu. Planda uzlaşma sağlanamamısın altında yatan da bu yükdü.
Oylamadan sonra New York borsasında Dow Jones sanayi endeksi tarihinde ilk kez 777 puanlık düşüş yaşadı. 777 puanlık düşüş Dow Jones tarihindeki en büyük kayıp olarak tarihe geçti. New York borsasında gayri resmi kapanışa göre Nasdaq endeksi de 199.61 puanla yüzde 9.14 düşüş yaşadı. Nasdaq’daki bu düşüş, 11 Eylül 2001’den sonra bir günde yaşanan en büyük kayıp oldu. Bayram nedeniyle tatil olan İmkb için ise tam zamanında oylanmış oldu oylama. Tatil olmasaydı yarın sert bir düşüşle başlayabilrdi borsa güne.
Birde Avrupa kıtasına ne kadar etki yapacagı merak konusu.zira krizin dalgaları avrupayıda vurmaya başladı. İngiliz Bradford and Bingley devlet kontrolüne geçen ilk banka oldu. Bradford and Bingley’de Abd’de batan bankalar gibi emlak sektörünün vurduğu bankalardan birisi olmuş oldu. Avrupa’nın en büyük ilk 20 bankası arasında gösterilen Fortis’in son bir yılda düşen karlılığı sonrası hisse senetlerinin bir bölümünü satabileceği konuşuluyordu. Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’un, Fortis’i kısmen kamulaştırarak iflastan kurtarma kararı almasıyla Fortis’te kısmen devlet kontrolune gecmiş oldu. Avrupa’da domino taşlarının devrilmesi ile diğer ülkelerede sıçrayarak genişleyen krizden Türkiye ne kadar zarar görecek ya da görecek mi onu görecegiz. Ama Abd ile Ab’nin, Türkiye ile de Ab’nin ilişkileri özellikle de Türkiye’nin Ab bankaları ile kredi transferlerin önemli bir boyutta olması bu krizden Türkiye’nin de etkileyeceği anlamına geliyor.
Abd’den başlayan bu krizin faturasını bütün dünya ödeyecek.
Etiketler: 1929, Abd, bankacılık krizi, bush, büyük buhran, kriz
